Nguồn cơn của chiến tranh không nằm ở vũ khí

Khi nói đến chiến tranh, chúng ta thường nghĩ đến súng, tên lửa, quân đội, biên giới và những quốc gia đang đối đầu nhau. Nhưng càng quan sát, tôi càng nghĩ chiến tranh không bắt đầu ở chiến trường. Vũ khí chỉ là công cụ xuất hiện ở đoạn cuối của một quá trình đã bắt đầu từ rất lâu trước đó. Trước khi hai bên nổ súng vào nhau, phải có hai bên. Trước khi có hai bên, phải có một đường biên vô hình phân chia “chúng ta” và “họ”. Và trước khi có đường biên ấy, phải có một điều sâu hơn nữa: con người đã đồng nhất mình với một identity.

Bất kỳ cuộc chiến nào cũng cần ít nhất hai thực thể. Quy mô có thể rất khác nhau. Đó có thể là hai cá nhân, hai gia đình, hai nhóm người, hai tầng lớp, hai vùng miền, hai quốc gia hay hai liên minh. Nhưng những thực thể này không chỉ là những vật thể hữu hình nằm cạnh nhau. Một quốc gia không đơn thuần là đất đai, con người và đường biên giới. Một tổ chức không chỉ là tòa nhà và nhân viên. Một dân tộc không chỉ là những người có cùng nguồn gốc. Đằng sau tất cả những thực thể hữu hình ấy là một cấu trúc vô hình gồm ký ức, niềm tin, biểu tượng, giá trị và một câu chuyện chung về việc “chúng ta là ai”.

Đó là identity.

Chiến tranh bắt đầu từ câu hỏi “chúng ta là ai?”

Identity tự nó không phải vấn đề. Con người cần identity để sống trong xã hội. Tôi cần biết mình là cha, là chồng, là công dân, là người làm nghề gì, thuộc về cộng đồng nào. Identity giúp chúng ta tổ chức vai trò, trách nhiệm và mối quan hệ. Vấn đề chỉ xuất hiện khi con người đi từ “tôi có identity này” sang “identity này chính là tôi”.

Khoảnh khắc đó rất quan trọng.

Nếu tôi nói “tôi là người Việt Nam”, câu nói ấy có thể chỉ đơn giản là một cách

…