Có một câu của Charlie Munger mà tôi từng nghe từ khá lâu và gần đây tôi mới nhớ lại. Đại ý ông nói rằng trẻ con đến với thế giới này dường như đã có rất nhiều thứ ở trong chúng rồi, và công việc của cha mẹ nhiều khi chỉ là ngồi đó mà quan sát chúng lớn lên. Ông thậm chí còn nói rằng nhiều người con của mình trưởng thành rất ổn, nhưng ông không cho rằng mình có nhiều công trạng trong chuyện đó.

Tôi thấy đây là một câu rất đáng để những người làm cha mẹ suy nghĩ.

Không phải bởi vì cha mẹ không ảnh hưởng đến con. Chắc chắn cha mẹ ảnh hưởng rất lớn. Chúng ta tạo môi trường sống đầu tiên, cho con ngôn ngữ đầu tiên, phản ứng với cảm xúc đầu tiên, quyết định rất nhiều thứ trong những năm con còn quá nhỏ để tự quyết định. Chúng ta chăm sóc, bảo vệ, đưa con đi học, cho con cơ hội tiếp xúc với thế giới, hỗ trợ con phát triển rất nhiều Core Competencies cần thiết để một ngày nào đó con có thể tự sống cuộc đời của mình.

Nhưng ảnh hưởng không đồng nghĩa với công trạng.

Tôi nghĩ đây là distinction rất quan trọng mà nhiều cha mẹ không nhìn thấy.

Một người có thể đóng vai trò rất lớn trong việc tạo điều kiện cho một cái cây phát triển. Người đó tưới nước, cải tạo đất, bảo vệ nó khỏi sâu bệnh, dựng cọc khi cây còn yếu. Nhưng sẽ rất kỳ lạ nếu đến ngày cây lớn lên, ra hoa, kết trái, người đó đứng trước cái cây và nói: “Thành quả này là của tôi.”

Cái cây tự lớn.

Người làm vườn chỉ làm những điều cần làm để sự sống có điều kiện biểu hiện.

Tôi ngày càng thấy việc làm cha mẹ cũng giống như vậy.

“Tao đẻ ra mày” không p

…