Chiếc hộp bánh trung thu tôi đã cho đi miễn phí, và một điều tôi mất hơn 10 năm mới nhìn ra về giáo dục

Hơn 10 năm trước, khi vợ chồng tôi còn làm một công ty thiết kế và sản xuất bao bì, tôi từng thiết kế một chiếc hộp bánh trung thu cho khách hàng.

Tôi vẫn còn nhớ khá rõ cảm giác lúc đó. Có những lúc làm thiết kế, mình loay hoay rất lâu vẫn không ra. Nhưng cũng có những lúc gần như xuất thần, mọi thứ tự nhiên kết nối với nhau và một thiết kế xuất hiện rất nhanh. Chiếc hộp bánh trung thu đó thuộc trường hợp thứ hai. Khi tôi đưa thiết kế cho khách hàng xem, họ gần như đồng ý ngay lập tức.

Sau đó họ sử dụng thiết kế ấy trong nhiều năm.

Không phải chỉ sản xuất ở công ty chúng tôi. Họ mang thiết kế đi gia công ở nhiều nơi khác nhau. Thiết kế trở thành một phần tài sản của doanh nghiệp họ, đến mức về sau những vấn đề liên quan tới bảo mật thông tin, sở hữu thiết kế, quyền sử dụng… đều trở thành những thứ rất nghiêm túc.

Nhưng có một chi tiết mà bây giờ nghĩ lại tôi thấy rất thú vị.

Ngày đó, chúng tôi gần như cho thiết kế ấy miễn phí.

Mục tiêu của chúng tôi không phải bán thiết kế. Mục tiêu là lấy được đơn hàng gia công.

Chúng tôi bỏ trí tuệ, năng lực sáng tạo, kinh nghiệm, thẩm mỹ và một khoảnh khắc rất đặc biệt của người thiết kế để tạo ra một thứ khách hàng sử dụng trong nhiều năm. Nhưng thứ chúng tôi mong nhận lại chỉ là một đơn hàng sản xuất với biên lợi nhuận khá thấp.

Ngày ấy tôi không thấy có gì bất thường.

Đó là cách ngành hoạt động. Đó là cách mọi người làm kinh doanh. Khách có nhu cầu, mình đáp ứng nhu cầu. Khách yêu cầu chỉnh sửa, mình chỉnh sửa. Khách thích kiểu này, mình làm kiểu này. Khách không thích, mình đổi.

Mình càng chiều được khách, càng linh hoạt, càng chịu khó, càng có khả năng nhận được đơn hàng.

Tôi từng nghĩ đó đơn giản là kinh doanh.

Mãi hơn 10 năm sau, khi đã bước sang một thế giới hoàn toàn khác là kinh doanh tri thức, tôi mới nhìn lại chiếc hộp bánh trung thu ấy và nhận ra:

Có lẽ tài sản đáng giá nhất mà chúng tôi tạo ra trong thương vụ đó không phải hàng nghìn chiếc hộp được sản xuất. Tài sản đáng giá nhất chính là thứ mà chúng tôi đã cho đi gần như miễn phí.

Nhưng phát hiện ấy vẫn chưa phải điều quan trọng nhất.

Điều quan trọng hơn là tôi nhận ra mình đã sống rất nhiều năm bên trong một pattern mà trước đây tôi hoàn toàn không biết nó tồn tại.

Và hôm nay, trong một bữa cơm gia đình, tôi bất ngờ nhìn thấy pattern ấy thêm một lần nữa.

Một bữa cơm và câu chuyện của người em đang làm sales

Trong gia đình chúng tôi có một người em đang làm sales cho một công ty nước ngoài.

Em học xong, tìm việc, vào một công ty tốt, cố gắng làm việc, cố gắng bán hàng, cố gắng đạt KPI để có lương và hoa hồng cao hơn.

Đây là một lựa chọn hết sức quen thuộc.

Thậm chí nếu nhìn theo tiêu chuẩn thông thường, đó còn là một lựa chọn tốt. Học hành nghiêm túc, có năng lực, tìm được công việc tốt

…